อิศรา อมันตกุล

ด้วยวันที่ 5 มีนาคม ของทุกปี ถือเป็น วันนักข่าว ของไทย คอลัมน์นิสต์ จึงขอพาคุณผู้อ่านร่วมย้อนรำลึกถึง ‘อิศรา อมันตกุล’ นักหนังสือพิมพ์คนหนึ่งที่ได้รับการยกย่องให้เป็นดั่ง ครู ตัวอย่างที่ประเสริฐที่สุด หรือกระทั่งเป็น เพชรเม็ดงาม แห่งวงกระดาษและหมึกพิมพ์...

อิศรา อมันตกุล (ชื่อเดิม อิบรอฮีม อะมัน) หรือที่ใครๆ มักเรียก ‘พี่อิศร์’ เกิดเมื่อ 17 พฤษภาคม 2464 ภูมิลำเนาย่านถนนข้าวสาร บางลำพู บุตรของ นาย ม.ชาเลย์ และนางวัน อะมัน เป็นบุตรคนที่ 4 ในจำนานพี่น้อง 10 คน (พี่น้องคนอื่นๆ เปลี่ยนนามสกุลเป็น อมรทัต ยกเว้น อิศรา ที่ใช้ อมันตกุล)

เริ่มเข้าเรียนในระดับประถมที่โรงเรียนบำรุงวิทยา ถนนจักรพงษ์ ต่อมัธยมที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียน จนจบม.ศ.8 มีคะแนนสอบวิชาภาษาอังกฤษสูงที่สุดของประเทศ และสอบได้คะแนนรวมเป็นอันดับที่ 1 ของนักเรียนทั่วประเทศรุ่นเดียวกัน ด้านชีวิตครอบครัว สมรสกับ นางสเริงรมณ์ อมันตกุล (นามสกุลเดิม บุนนาค) บุตรีของพลโท พระยาสีหราชเดโช

อิศรา เริ่มทำงานในห้างสรรพสินค้าของต่างชาติ ย้ายไปจังหวัดทางใต้ เป็นครูสอนภาษาอังกฤษ ไม่นานก็กลับกรุงเทพฯ ว่างงานอยู่พักหนึ่ง จึงลองเขียนเรื่องอ่านเล่น ไปส่งให้กับ อบ ไชยเวสุ (นามปากกา ฮิว เมอริสต์) แห่งน.ส.พ.สุภาพบุรุษ ประชามิตร ผู้ที่อิศรานับถือเป็นครู หลังจากครูอบ อ่านเรื่องของเขา ก็ได้ชักชวนเข้าสู่โลกแห่งหนังสือพิมพ์ โดยผ่านการทดสอบของ คุณกุหลาบ สายประเสริฐ (นามปากกา ศรีบูรพา) ผู้บริหารน.ส.พ.สุภาพบุรุษ ประชามิตร ให้อิศราแปลข่าวต่างประเทศ อนุญาตให้เปิดดิกชันนารี...แต่ด้วยดีกรีคะแนนภาษาอังกฤษอันดับ 1 ของประเทศ เขาแปลพรวดๆ แบบไม่ต้องใช้ตัวช่วย จึงได้เข้าทำงาน

ช่วงเวลาแห่งการทำงานในวงการหนังสือพิมพ์ อิศรา มีความสามารถที่หลากหลาย ทั้งการทำข่าวต่างประเทศ คอลัมน์นิสต์ประจำคอลัมน์ความรู้ด้านภาษาอังกฤษ การเมือง เขียนเรื่องสั้น เรื่องยาว สามารถทำงานหนังสือพิมพ์ได้หลายขั้นตอน ทั้งพาดหัว จัดหน้า แปลข่าว เขียนปก ซึ่งทำให้มีนามปากกาอยู่มาก อาทิ แฟรงค์ ฟรีแมน, อโศก, มะงุมมะงาหรา, ทรงกลด....และได้ร่วมงานกับหลายสำนัก เพราะในอดีตปัญหาที่น.ส.พ.บางเล่มต้องถูกปิด มักมีสาเหตุจาก เรื่องกำไร-ขาดทุน หรือไม่ก็ถูกสั่งปิดจากผู้มีอิทธิพลทางการเมือง

ยิ่งในสมัยของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นักหนังสือพิมพ์หลายคนต้องถูกจับ รวมทั้ง อิศรา ที่ถูกขังอยู่ 5 ปี 10 เดือน หลังจากพ้นโทษ เขาได้เข้ารับตำแหน่ง ผู้ช่วยหัวหน้ากองบรรณาธิการ น.ส.พ.เดลินิวส์ ทำงานอยู่เรื่อยมาจนเสียชีวิตลงเมื่อ 14 มีนาคม 2512 ด้วยโรคมะเร็งลิ้น รวมอายุ 48 ปี

บทบาทที่สำคัญของอิศรา คือ ได้รับเลือกให้เป็นนายกสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยคนแรก ดำรงตำแหน่งถึง 3 ปีติดต่อกัน และเป็นผู้ริเริ่มเปลี่ยนแปลงการจัดหน้าน.ส.พ.จากเดิมที่มี 7 คอลัมน์ เป็น 8 คอลัมน์ ถือเป็นการเพิ่มรายได้ค่าโฆษณาให้กับน.ส.พ.

จากการล่วงลับของอิศรา หลายฝ่ายร่วมกันก่อตั้ง ‘มูลนิธิอิศรา อมันตกุล’ อย่างเป็นทางการในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2512 เพื่อเป็นการรำลึกถึงการทำงาน ความสามารถของอิศรา ที่คุณเฉลิม วุฒโฆษิต กล่าวว่า “เขาเป็นตัวอย่างของนักหนังสือพิมพ์ที่ดี มีจรรยามารยาท ไม่เคยหมิ่นใครเลย เขาเป็นแบบฉบับแห่งจริยธรรมของนักหนังสือพิมพ์ที่แท้จริง”

มูลนิธิดังกล่าว ยังมีภารกิจร่วมกับสมาคมนักข่าวหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย จัดให้มีการประกาศและมอบรางวัล ‘อิศรา อมันตกุล’ ในผลงานข่าวหนังสือพิมพ์ และภาพข่าวหนังสือพิมพ์ดีเด่นทุกปี.