Home arrow บทความทั้งหมด arrow บทความทั่วไป arrow "มหัศจรรย์"ถ้ำผาหลงเหมิน
Home    Contacts



"มหัศจรรย์"ถ้ำผาหลงเหมิน PDF พิมพ์
 

Pic_356922

ถํ้าผาหลงเหมินเมื่อมองจากอีกฝั่งของแม่นํ้า

ผาหลงเหมิน (Longmen Grottoes) อายุพันกว่าปีคืออะไร มหัศจรรย์แค่ไหน ใครอยู่เบื้องหลังการสร้าง และสร้างทำไม อีกหนึ่งความมหัศจรรย์บนแผ่นจีน สัปดาห์นี้

เราจะพาผู้อ่านไปทำความรู้จักถ้ำที่ว่านี้กัน

ถ้ำผาหลงเหมินเป็นสิ่งก่อสร้างพุทธศาสนายุคแรกในจีน มีชื่อเต็มๆเรียกว่า “หลงเหมิน ฉือคู” หลงที่แปลว่ามังกร เหมินอันหมายถึงประตู รวมความได้ว่าคือประตูมังกร ส่วนฉือคูตรงกับ Grottoes หรือถ้ำผา ไม่ใช่ถ้ำเฉยๆนะครับ ทว่าเป็นถ้ำบนผาสูง หลงเหมินฉือคู จึงแปลว่า ถ้ำผาประตูมังกร และเมื่อ 10 ปีที่แล้ว ยูเนสโกก็ได้จับขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกไปเรียบร้อยแล้ว

ถ้ำผาหลงเหมิน ตั้งอยู่ในกรุงลั่วหยาง (Luoyang) มณฑลเหอหนาน ใจกลางประเทศจีนเป๊ะ แต่เดิมในอดีตกาล กรุงลั่วหยางคือนครหลวง มีราชวงศ์ต่างผลัดกันขึ้นปกครอง 10 กว่าราชวงศ์ ขนาดกรุงปักกิ่งยังเรียกพี่ว่างั้นเถอะ

ตำแหน่งตัวถ้ำผาหลงเหมินนั้น ตรงกับปากทางเข้ากรุงลั่วหยางทิศใต้พอดิบพอดี

ทำเลตรงนี้แม่น้ำอี้ (Yi) ไหลโกรกจากทิศใต้ไปเหนือ มีสองภูเขาสูงชันขนาบแม่น้ำไว้

 

คลื่นนักท่องเที่ยวที่ไปเยี่ยมเยือนไม่ขาด

คลื่นนักท่องเที่ยวที่ไปเยี่ยมเยือนไม่ขาด

ลูกแรกชื่อหลงเหมินซัน (Longmenshan) วางตัวทางทิศตะวันตก ลูกที่สองนามว่าเซี่ยงซัน (Xiangshan) ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออก แม่น้ำอี้ผสมผเสผาสูงชันยามโพล้เพล้ตะวันตกดิน ช่างแลดูเวิ้งว้างพิลึก

ผาสูงหลงเหมินซันและเซี่ยงซัน และแม่น้ำอี้เรารวมเรียกว่า ถ้ำผาหลงเหมิน หรือ ถ้ำผาประตูมังกร กอปรด้วยหมู่ถ้ำเกือบ 2,500 ถ้ำ เรียงรายยาวราว 1 กิโลเมตร ฝีมือช่างจีนบุร่ำบุราณเจาะปุจนพรุน ทั้งนี้ หมู่ถ้ำ 70% อยู่บนผาหลงเหมินซัน ที่เหลือ 30% ผาเซี่ยงซัน

ความอลังการยังไม่หมดเท่านั้น มีประติมากรรมประมาณหยาบๆ 1 แสนชิ้น ไล่ดะตั้งแต่ไม่กี่เซนติเมตรถึงใหญ่สุด 17 เมตร ในจำนวนนี้

พระพุทธรูปแยะสุด มีศิลาจารึก 2,500 หลัก บางตำราเลยเรียก ป่าศิลาจารึกโบราณ (Forest of ancient stelae) และมีอีก 60 เจดีย์

ประวัติการสร้างนั้นยาวนานเหลือเกิน เริ่มจากราชวงศ์เว่ยเหนือ (Northern Wei), สุ่ย, ถัง, ซ่ง และหยวน ผสมผเสฝีไม้ลายมือราชวงศ์ยิบย่อยอีกเพียบ

ราชวงศ์เว่ยเหนือเป็นชาวเซี่ยนเป๊ย (Xianbei) ชาติพันธุ์เดียวกับมองโกล ได้แก่ มองโกล, แมนจู, เกาหลี และญี่ปุ่น จัดเป็น 1 ใน 3 ศัตรูต่างชาติตัวแสบที่คุกคามพรมแดนจีนบุราณทิศเหนือ นั่นคือ เซี่ยนเป๊ย, ซงหนู (Xiongu) และเย่ฉึ (Yuezhi)

 
นักรบเซี่ยนเป๊ย(ราชวงศ์เว่ยเหนือ)ที่พบมากมายในถํ้า

นักรบเซี่ยนเป๊ย(ราชวงศ์เว่ยเหนือ)ที่พบมากมายในถํ้า

ชนเผ่าซงหนูเป็นกลุ่มชาติพันธุ์แขกเติร์ก ชนเผ่าเย่ฉึชาติพันธุ์แขกอิหร่าน พวกที่กล่าวมานี้คือชนเผ่าโบราณกึ่งเร่ร่อนที่เก่งขี่ม้า และรบเก่งหาใครเทียมทาน มีถิ่นพำนักตอนเหนือของจีนและเอเชียกลาง จัดเป็นก้างชิ้นโตทิ่มแทงประวัติศาสตร์จีนโบราณ เสมอมา

ยกตัวอย่าง ซงหนูและเซี่ยนเป๊ยเคยตั้งราชวงศ์ปกครองจีนแดนเหนือทั้งยวง มิหนำซ้ำปฐมฮ่องเต้ราชวงศ์ถังของชาวจีนแท้ๆ บางตำราระบุว่าอาจมีเลือดชนเผ่า เหล่านี้ผสมอยู่

วกกลับมาเรื่องถ้ำผาหลงเหมิน

ผู้สร้างคือราชวงศ์เว่ยเหนือที่ยึดจีนแดนเหนือไว้ในเงื้อมมือ ยามเมื่อ 1,700 ปีที่แล้ว ประวัติศาสตร์จีนเรียกยุคราชวงศ์เหนือและใต้ (Southern and Northern Dynasty) ที่ยาวนาน 200 ปี เริ่มจากหลังราชวงศ์จินแตกสลาย ชนต่างชาติ (ซงหนู, เซี่ยนเป๊ย, เย่ฉึ) ก็ผลัดกันปกครองจีนแดนเหนือสบายใจเฉิบ สำหรับจีนฮั่นนั้นปกครองจีนแดนใต้ที่ถูกฉีกเป็นชิ้นๆหลายแคว้น

ฮั่น (Huns) เป็นคำกว้างๆที่ฝรั่งยุโรปเรียกชนป่าเถื่อนนอกแนวกำแพงเมืองจีน เช่น เซี่ยนเป๊ย, ซงหนู และเย่ฉึ ฮั่นจึงเป็นคำไม่เจาะจง เหมือนคนไทยใช้ศัพท์ “ชาวเขา” แทนอีก้อ, แม้ว, อาข่า เป็นอาทิ ครั้นราชวงศ์เว่ยเหนือที่ยาวนาน 200 ปีปุบปับล้มครืน ก็ถึงยุคของชาวจีนฮั่นบ้าง เริ่มที่ราชวงศ์สุ่ยสั้นจู๋ไม่กี่สิบปี และถังอีก 300 ปี ตามลำดับ ที่เอ่ยลำดับแค่จะบอกว่า ศาสนาพุทธฟูฟ่องในจีนได้ยังไง

 
พระพุทธรูปด้านในนับพัน

พระพุทธรูปด้านในนับพัน

เรื่องมีอยู่ว่า...ปฐมฮ่องเต้ราชวงศ์สุ่ยเป็นจีนฮั่น หรือชาวจีนแท้ แต่อดีตมีตำแหน่งแม่ทัพราชวงศ์ต่างชาติ (หรือ ฮัน) ของจีน แดนเหนือ เลยอาจมีเลือดต่างชาติผสมหน่อยหนึ่ง อีก อย่าง ปฐมฮ่องเต้ราชวงศ์ถังเป็น ราชนิกุลสุ่ย ตะกี้บอก พุทธศาสนาจำเริญที่จีนแดนเหนือ (เว่ยเหนือ) ครั้นปฐมฮ่องเต้สุ่ยผนึกแผ่นดินจีนแดนเหนือและใต้สำเร็จ พุทธศาสนาเลยไหลบ่าสู่จีนแดนใต้

หลักฐานพุทธศาสนาไหลสู่จีนแดนใต้คือ ถ้ำผาหลงเหมินที่กรุงลั่วหยางนี่แหละ

ถ้ำผาหลงเหมิน ฮ่องเต้เสี้ยวเหวิน (Xiaowen) แห่งเว่ยเหนือมีบัญชาสร้างอีตอนย้ายนครหลวงจากกรุงต้าถงที่อยู่ทางเหนือสู่กรุงลั่วหยางใจกลางอาณาจักรจีน

ซึ่งอันที่จริงราชวงศ์เว่ยเหนือเคยสร้างไว้ 2 แห่ง แห่งแรกยุคเว่ยเหนือตอนต้น เก่ากว่าใครทั้งหมด ชื่อว่า “ถ้ำผาโม่เกา (Mogao)” อยู่ที่มณฑลกานซู ตรงพรมแดนจีนตะวันตก แห่งที่สองเก่าอันดับรองลงมาสร้างขึ้นในยุคเว่ยเหนือตอนกลาง ชื่อ “ถ้ำผายูนกัง (Yungang grottoes)” อยู่ที่นครหลวงเก่า “ต้าถง (Datong)” มณฑลซั่นซิ (Shanxi)

ด้วยเหตุนี้จึงฟันธงได้ว่า พุทธศาสนาจำเริญในจีนแดนเหนือก่อนอย่างแน่นอน

สำหรับที่เก่าอันดับสามสร้างในยุคเว่ยเหนือตอนปลาย ซึ่งก็คือถ้ำผาหลงเหมิน ที่กรุงลั่วหยาง พระเอกของเรื่องขนาดของถ้ำผา

ทั้งสามแห่งใหญ่พอฟัดพอเหวี่ยงกัน เห็นได้จากองค์การยูเนสโกเลยการันตีทั้งสามเป็นมรดกโลก เรื่องราวถ้ำผาโม่เกาและยูนกัน มีเวลาจะเล่าให้ฟัง วันนี้เอาเฉพาะถ้ำผาหลงเหมิน

ความมหัศจรรย์ถ้ำผาหลงเหมิน เริ่มจาก จำนวนถ้ำยิบย่อยถึง 2,345 คูหา ประติมากรรมพุทธรูปอีก 100,000 กว่าองค์ ศิลาจารึก 2,500 แผ่น และ 60 เจดีย์

ถัดมา จุดเตะตาที่สุด คือพระพุทธรูปสลักผาหิน

 
อีกหนึ่งชิ้นงานที่โดดเด่นของถ้ำผาหลงเหมิน

อีกหนึ่งชิ้นงานที่โดดเด่นของถ้ำผาหลงเหมิน

พระพุทธรูปสลักผาหินใหญ่ที่สุดของหมู่ถ้ำผาหลงเหมิน มีความสูงเหลือเชื่อถึง 17 เมตร อยู่ในถ้ำเฟิ่งเซี๋ยน (Fengxian) และก็เป็นธรรมดาอยู่เองที่ถ้ำนี้ก็ต้องใหญ่โตตามไปด้วย มันมีขนาดความกว้าง 35 เมตร และยาว 39 เมตร

ถ้าเผื่อเทียบหลวงพ่อโตวัดพนัญเชิงของเราที่อยุธยา ตัวเลขความสูงหลวงพ่อโตนั้น 20 เมตร ก็ถือว่าเล็กกว่าเล็กน้อย ทว่าอายุของหมู่ถ้ำหลงเหมินเก่ากว่าเหนาะๆพันปี

 
แผนที่แสดงอาณาเขตของราชวงศ์เว่ยเหนือ

แผนที่แสดงอาณาเขตของราชวงศ์เว่ยเหนือ

พุทธรูปหินสลักกว่าแสนองค์ไม่ได้สร้างรวดเดียวจบ แต่ทยอยสร้างต่อเนื่องยาวนานถึง 600 ปี ตำราแบ่งออกเป็น 4 ช่วง ช่วงเฟื่องฟูที่สุดอยู่ในยุคราชวงศ์ถัง จำนวนถ้ำกว่าครึ่งสร้างยุคนี้ พระพุทธรูปองค์โตที่สุดที่ถ้ำเฟิ่งเซี๋ยนก็ฝีมือช่างในยุคราชวงศ์ถัง

แม้เวลาสร้างยาวนาน 600 ปี แต่ช่วงที่โดนทิ้งเคว้งก็นานอีหรอบเดียวกัน การถูกทิ้งทำให้ทรุดโทรมไปเองตามยถากรรม และที่ร้ายไปกว่านั้น ช่วง 100 ปีที่ผ่านมาเจอน้ำมือมนุษย์เข้าให้ เช่น เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองกองทัพญี่ปุ่นเฮโลกันเข้าปล้นชิงวัตถุโบราณในถ้ำแทบเหี้ยน

เคราะห์ดี ล่วงถึงรัฐบาลเหมาเจ๋อตุงปกครองจีนแผ่นดินใหญ่ ก็เริ่มโครงการอนุรักษ์ถ้ำผาหลงเหมินที่เหลือแต่ซาก เรียกได้ว่า หวุดหวิดลมหายใจเฮือกสุดท้าย.


โดย... เออร์ลีโถว
ทีมงาน นิตยสาร ต่วย'ตูน

 
ถัดไป >
สถิติผู้เยี่ยมชม: 42464821

สมัครสมาชิก
เพื่อรับเอกสารเพิ่ม!